ถั่วเน่าเป็นอาหารหมัก, เป็นเครื่องปรุงสำคัญ ในอาหารชาวไทย ใหญ่ ไทลื้อ และภาคเหนือ ของ ประเทศไทย ทำจากถั่วเหลือง ที่ผ่าน การต้มจน สุกแล้วนำมา หมักด้วยจุลินทรีย์ ในธรรมชาติ จนมีกลิ่น สี รส และลักษณะ เฉพาะตัว

ข้าวแรมฟืน หรือข้าวแรมคืน เป้นอาหารชนิดหนึ่ง ที่มีรสเปรี้ยว เผ็ด หวาน เป็นทั้งอาหารว่างและ อาหาร หลัก เป็นได้ ทั้ง อาหารคาวและหวาน แต่ทุกอย่างเป็น มังสะวิรัต เป็นอาหารเจ ซึ่งเป็นที่นิยมของชาวไทยใหญ่ ไทลื้อ และไทเขิน

ข้าวแรมฟืน หรือข้าวแรมคืน  มีสองแบบคือแบบที่กินปกติไม่ต้อง ทอด และแบบทอด (ถั่วพูคั่ว) แบบทอด ทำได้กรอบหอมอร่อยมาก

ข้าวซอย เป็นอาหารของชาวไทยใหญ่ และอาหารพื้นเมือง ทางภาคเหนือของประเทศไทย ซึ่งบางแห่ง เรียกชื่อเต็มว่า ข้าวซอยฮ่อ หรือ ข้าวซอยอิสลาม

เนื้อส้มอุ่น หรือข้าวกั๊นจิ๊น
ข้าวกั๊นจิ๊น เป็นอาหารของชาวไทใหญ่ แพร่ หลายทางภาคเหนือ เรียกอีกอย่างว่าจิ๊นส้มเงี๊ยว "จิ้น" ในภาษาล้านนาแปลว่า เนื้อ หรือเนื้อหมู “จิ้นส้มเงี๊ยว” แปลว่า “เนื้อส้มไทใหญ่”  ชาวไท ใหญ่เรียกว่า เนื้อส้มอุ่น

ข้าวส้มเป็นอาหารของชาวไทยใหญ่ ที่ว่าเรียกข้าวส้มก็ เพราะว่า เครื่องประกอบนั้น นอกจากใสขมิ้นเข้าไปให้เหลืองแล้วยังใส่ มะเขือเทศ และชอบใส่มะขามเปียก ลงไปอีก ซึ่งทั้งสองอย่าง มีรส เปรี้ยวเหมือน กัน “เปรี้ยว” ในภาษาไทใหญ่เรียกว่า “ส้ม” จึงเรียก ว่า “ข้าวส้ม”

ข้าวเหลืองไทใหญ่ มีลักษณะคล้าย ข้าวหมกไก่ แต่หุงด้วยข้าว เหนียวไม่ใช่ข้าวเจ้า ข้าวเหลืองนี้จะทานกับชิ้นลุง(เนื้อก้อน) อุ๊บหมู อุ๊บไก่ หรืออะไรก็ได้ตามชอบ