ၵူၼ်းၶူိဝ်းလႂ်ေသဢမ်ႇဝႃႈမၼ်းမီးဝႆႉၾၢင်ႁၢင်ႊ ( Identity) ၶူိဝ်းၽႂ်မၼ်းဝႆႉယူႇ။ ယိုင်ႈပဵၼ် ၶူိဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ၸူိဝ်း ႁၵ်ႉ ၸူိဝ်ႉ ၸၢတ်ႈ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလူိဝ်တၢင်ႇၶူိဝ်းၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းႁၼ်လႆႈၸႅင်ႈလႅင်းယဝ်ႉ၊ မူိၼ်ၸူိင်ႉၼင်ႇၶူိဝ်းၵူၼ်း ႄၶႇ၊ ၵျပၢၼ်ႇ၊ ၵူဝ်းရီးယႃး ၶဝ်ၸူိဝ်းၼႆႉၶႅၼ်းႁၼ်လႆႈၸႅင်ႈလႅင်းယူႇယဝ်ႉ။
တီႈၶႂ်ႈဝႃႈတႆးဢမ်ႇေမႃၸႂ်ႉတုိဝ်းၾၢင်ႁၢင်ႊတူဝ်ၵဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈတႆး ဢမ်ႇမီးၾၢင်ႁၢင်ႊ ဢမ်ႇ ၸႂ်ႈ၊ တႆးမီးၾိင်းၾၢင်ႁၢင်ႊတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမူိၼ်တၢင်ႇၶူိဝ်းတင်းၼမ်၊ၵူၺ်းၼႃႇမၼ်ယူပ်ႇယွမ်းတီႈဝႃႈ တႆး ၵႆႉ ႄလႇ ၵႂႃႇပိၼ်ႇပဵၼ်ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပူိၼ်ႈပႅတ်ႈတိၵ်းတိၵ်းႄလႈဢမ်ႉမီး ၾၢင်ႁၢင်ႊတူဝ်ၵဝ်ႇ ၵိုတ်းလူိဝ် ယူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မူိၼ်ၸူိင်ႉၼင်ႇေၶႃႈၵႂၢမ်းတီႈဝႃႈ “တႆး” ၼႆႉေၵႃႈမူိၼ်ၵၼ်၊ မၢၼ်ႊ ႁွင်ႉၸုိဝ်ႈ တႆး “သယၢမ်ႇ” ၼႆဢမ်ႇပီႇ ႄလႈ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး “သျၢၼ်း” ၵွပ်ႈပူိဝ်ႈဝႃႈ မၢၼ်ႊၼႆႉၶဝ်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇသဵင် “မ” လႆႈၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်း။ ေတဢဝ် “မ” ဢမ်ႇၼၼ် “ၼ” ၽႅတ်းေၵႃႈယဝ်ႉဢွၵ်ႇလႆႈပဵၼ် “ၼ” ၽႅတ်းမူတ်း၊ၵွပ်ႈၼၼ် “သယၢမ်” ၸင်ႇဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ် “သျၢၼ်” ႁုိဝ် “သျၢၼ်း” ေသ မူိဝ်ႈဢင်းၵိတ်း မႃးဢုပ်ႉပူိင်ႇၽွင်းမူိင်းမၢၼ်ႊ၊မူိင်းတႆးေၵႃႈႁွင်ႇၸွမ်းမၢၼ်ႊဝႃး “သျၢၼ်း” ၼႆ တၢင်ႇၶူိဝ်းပူိၼ်ႈေၵႃႈဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၸွမ်းယူႇမူိၼ်ၵူးဝၼ်းၼႆႉယဝ်ႉ၊၊

ပီႈၼွင်ႉထႆးသမ်ႉႁွင်ႉတႆးဝႃႈ “ထႆးယႂ်ႇ” ပီႈၼွင်ႉယူၼ်းသမ်ႉႁွင်ႉတႆးဝႃႈ “ငဵဝ်ႉ” ၼႆ၊ ပီႈၼွင်ႉတႆး ေတႉေတႉ ႄတႉ ႁွင်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ “တႆး” ၼႆယူႇေသတႃႉ ေၵႃႈေပႃးၵႂႃႇလၢတ်းႄၼၶူိဝ်းပူိၼ်ႈၼႆ ဢမ်ႇေမႃလၢတ်ႈဝႃႈပဵၼ် “တႆး”၊ ေပႃး ၵႂႃႇဢုပ်ႇလၢတ်ႈတင်းပီႈၼွင်ႉထႆးၼႆသမ်ႉဝႃႈပဵၼ် “ထႆးယႂ်ႇ”၊ ေပႃးၵႂႃႇဢုပ်ႇ လၢတ်ႈတင်းမၢၼ်ႊ ၼႆသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ် ”သျၢၼ်း” ၼႆ၊ ဢမ်ႇေမႃသွၼ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇ ၶူိဝ်းပူိၼ်ႈႁွင်ႇၸွမ်းႁဝ်း၊ႁဝ်းၵူၺ်းၵႂႃႇႁွင်ႉၸွမ်းပူိၼ်ႈၵူၺ်း ႄလႈ လင်ႇဝႃႈတႆးဢမ်ႇဝမႃၸႂ်ႉတုိဝ်းၾၢင်ႁၢင်ႊတူဝ်ၵဝ်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ၶူိဝ်းတႆးၼႆ မၼ်းပွင်ႇထိုင်ၶူိဝ်းၶူိဝ်းယႂ်ႇၶူိဝ်းလူင် ဢၼ်ႁူမ်ႈပႃး တႆး၊ထႆး၊ လၢဝ်း၊လုိဝ်ႉ၊ၶိုၼ်၊တႆးလမ်၊တႆးလႅင် တင်းသဵင်ႈတင်းမူတ်းေသတႃႉေၵႃႈ၊ တႆး (သျၢၼ်း) ၼႆႉ တိုၵ်ႉႁွင်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ “တႆး” ၼႆယူႇႄလႈမဝ်ႈႁဝ်းၵႂႃႇ ဢွၼ်ပူိၼ်ႈ ႁွင်ႉတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉလူဝ်ႇလႆႈဢွၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ “တႆး” ၼႆဢူိဝ်ႈ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵႂႃႇ ႁွင်ႉ ၸွမ်းပူိၼ်ႈဝႃႈ “သျၢၼ်း”၊ မၼ်းၸင်ႇေတ မီး ပူိင်ၾၢင်ႁၢင်ႊ ( Identity ) တူုဝ် ၵဝ်ႇ၊ၵႂၢမ်းၵူၼ်းမူိဝ်ႈၵွၼ်ႇမီးဝႆႉဝႃႈ “ၸဝ်ႈဢမ်ႇယွင်ႇၶွင်ဢမ်ႇၵႃႈ” ၼႆၼႃႇ၊ ေပႃးတႆးႁဝ်းဢမ်ႇဢွၼ်ႁွင်ႉၼႆ၊ တၢင်ႇ ၶူိဝ်းပူိၼ်ႈေၵႃႈေတဢမ်ႇႁွင်ႉၸွမ်း။ ၶႂ်ႈယွၼ်းတႅၵ်ႈႄၼ ၼႂ်းမူိင်းထႆး၊ ပီႈၼွင်ႉတႆးၸူိဝ်းယၢမ်ႈယူႇသဝ်း ၼႂ်းမူိင်း ထႆးေသ ၸူိဝ်းႁူႉၵႂၢမ်းထႆးဝႆႉၽွင်ႈၼၼ်ႉေတပွင်ႇၸႂ်ထုိင်လီယူႇ၊ေၶႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ပီႈၼွင်ႉထႆး ၸႂ်ႉတုိဝ်းႁႂ်ႈတၢင်ႇ ၶူိဝ်းႁွင်ႉၸွမ်းၶဝ်၊ မူိၼ်ၸူိင်ႉၼင်ႇၸုိဝ်ႈတၢင်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ” ထၼူၼ်ၵျရူိၼ်းၵရုင်း” ၼႆ ေပႃးေတပိၼ်ႇ ႁႂ်ႈတၢင်ႇ ၶူိဝ်းပွင်ႇၸႂ်ႄတ့လူဝ်ႇလႆႈပိၼ်ႇဝႃႈ” သဵၼ်ႈတၢင်းဝဵင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ” developed city road”  ၼႆယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၼႃႇ ထႆးၶဝ်တိုၼ်းပိၼ်ႇဝႆႉဝႃႈ “Tanon Chroenkrung” ၼႆၵူၺ်း၊ “Chroenkrung road” ၼႆယင်းဢမ်ႇ ပိၼ်ႇ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈလူးၵွၼ်ႇ၊ ေပႃးေတတႅၵ်ႈႄၼၼႂ်းမူိင်းတႆးေၵႃႈ ေပႃးဝႃႈၸုိဝ်ႈ “ႄၶျႇရီႇလၢၼ်း” cherry road” ၼႆ လူႆႇလႆႈႁွင်ႉဝႃႈ “သဵၼ်ႈ တၢင်းမွၵ်ႇၵွၼ်ႇ” ဢမ်ႇၼၼ် “သဵၼ်ႈတၢင်းႄၶျႇရီႇ” ၼႆ၊တၢင်ႇၶူိဝ်းေၵႃႈ ေတႁွင်ႉၸွမ်း မႃးယူႇယဝ်ႉ၊ဢမ်ႇလူႇၵႂႃႇပိၼ်ႇဝႃႈပဵၼ်“ႄၶျႇရီႇလၢၼ်း”ၼႆ၊

မူိၼ်ၸူိင်ႉၼင်ႇၸုိဝ်ႈေယးငိုၼ်းလူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႂ်းမူိင်းထႆးၼႆႉ၊ မူိဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းႁွင်ႉၾႆၢႇဢင်းၵိတ်းဝႃႈ “Thai Farmer bank” ၼႆ ပွင်ႇ ဝႃႈ ေယးငိုၼ်းလၢဝ်းၼႃးထႆးၼႆယဝ့်၊ ယၢမ်းလဵဝ်ၾႆၢႇ ဢင်းၵိတ်း ေၵႃႈၶဝ်ႁႂ်ႈႁွင်ႉ ဝႃႈ “Thai kasikorn bank” ၼႆၵူၺ်း၊ တီႈပွင်ႇမၼ်းႄတ့ဢမ်ႇ ပူိင်ႈ၊မၼ်းပူိင်ႈ ၵၼ်တီႈၵူၼ်းတၢင်ႇၶူိဝ်း ေတလႆႈႁွင်ႉ ၸွမ်းပဵၼ်ေၶႃႈၵႂၢမ်းထႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပီႈၼွင်ႉႄၶၶဝ် ၸူိဝ်းယူႇသဝ်းဝႆႉၼႂ်းမူိင်းထႆးၼႆႉေၵႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ တုိဝ်းေၶႃႈၵႂၢမ်းၶဝ် ႁႂ်ႈပူိၼ်ႈႁွင်ႉၸွမ်း ၊တီႈပွင်ႇမၼ်းႁူႉ ဢမ်ႇႁူႉၼၼ်ႉဢမ်ႇ ၸႂ်ႈပူိင်လူင်၊ပူိင်လူင်မၼ်းႄတ့ႉပဵၼ်ေၶႃႈၵႂၢမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ မူိၼ် ၸူိင်ႉၼၼ် ၸုိဝ်ႈမုၼ်းၼိထိ (ၵဝ်ႉငဝ်ႈ)ေပႃႇတဵၵ်ႉတုိင်ႊ  Pohtecktung Foundation ဢၼ်ပဵၼ်ၵဝ်ႉငဝ်ႈ ၵမ်ႉၸွႆႈၵဵပ်းၶၢပ်ႈၵူၼ်းတႆၢ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်မူိင်းၵွၵ်ႇ ၸုိင်ႈ ထႆးၼၼ်ႉ၊ “ေပႃႇတဵၵ်ႉတုိင်ႊ” ၼႆၼၼ်ႉမၼ်း ပဵၼ်ၵႂၢမ်း ႄၶႇ၊ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ မၼ်းပွင်ႇသင်?၊ၵူၺ်းၼႃႇၽႂ်ၽႂ်ေၵႃႈႁွင်ႉၸွမ်းဝႃႈ “ေပႃႇတဵၵ်ႉတုိင်ႊ” ၼႆၵူၺ်းယဝ်ႉ၊ ၼႆႉပဵၼ် ၾၢင်ႁၢင်ႊၶူိဝ်းႄၶႇဢၼ်မႃႊယူႇၼႂ်းမူိင်းထႆးယဝ်ႉ၊တႆးႁဝ်းၶႃႈလူး ႁဵတ်းသင်ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇ ဢွၼ်ပူိၼ်ႈၸႂ်ႉ တို်ဝ်း ေၶႃႈၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်း? ယႃႇေပၵႂႃႇပိၼ်ႇပဵၼ်ၵႂၢမ်းပူိၼ်ႈပႅတ်ႈ တိၵ်းတိၵ်း၊ ေပႃးဢမ်ႇ ၼၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႊ တႆးေတ ဢမ်ႇ မီးလူိဝ်ယဝ်ႉ၊

ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူိဝ်ပီုၼ်ႈၼၼ်ႉပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ၽူႈသုိဝ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ၽူႈမီႈပိုၼ်ႇႁူႉတႆးတင်းလႆၢၶႃႈယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇ ၸႂ်ႈမီႈတၢင်းႁူႉပူၼ်ႉၼႃႇႄလႈၵဵပ်းၵႂႃႇပိၼ်ႇပဵၼ်ေၶႃႈၵႂၢမ်းပူိၼ်ႈတိၵ်းတိၵ်း ၊ေၶႃႈၵႂၢမ်းၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇေပႃးဢမ်ႇ ၵိုတ်း လူိိဝ်ယဝ်ႉၼႆ၊တႆးပဵၼ် “တႆး” ဢမ်ႇၸႂ်ႈ “သျၢၼ်း” ဢမ်ႇၸႂ်ႈ “ထႆးယႂ်ႇ”၊ ေၶႃႈၵႂၢမ်းပူိၼ်ႈ ပူိၼ်ႈၶႂ်ႈ ႁွင်ႉႁဝ်း ၸူိင်ႇႁုိဝ် ေၵႃႈယဝ်ႉ၊ တႆးႁဝ်းလူဝ်ႇဢွၼ်ပူိၼ်ႈႁွင်ႉႁဝ်းဝႃႈ “တႆး” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈေတ့ေၶႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ “ထႆးယႂ်ႇ” ၼႆၼၼ်ႉပီႈၼွင်ႉ ထႆး ေတ့ေတ့ၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၼၼ်ႉ ပူိၼ်ႈဢမ်ႇသူင်ၵျၱိၵ်ႈ၊ပူိၼ်ႈယၢမ်ႈမွၵ်ႈ လၢတ်ႈ ႄၼလွင်ႈ တၢင်းဝႃႈ ”ၵွပ်ႈဝႃႈ မၼ်းမူိၼ်ယႂ်ႇလူိဝ်ၶဝ်၊မူိၼ်ထႆး သမ်ႉတူၵ်း တႅမ်ႇ လိူဝ်တႆးဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။
ဢွၼ်ၵၼ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းေၶႃႈၵႂၢမ်းတႆးႁႂ်ႈပူိၼ်ႈလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၸွမ်းႁဝ်းႄလႈတႆး

လႅင်းသူိဝ်ႁၢၼ်