ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဢွၼ့်လႆးမၢၼ့် မီးၽူႈသၢင်ႈၿလွၵ့်ႄလႈဝႅပ့်သႆႉတ်

လိၵ်ႈမၢၼ့်တူဝ်ၵဝ်ႇထုိင် 400ႇ000 ပႆၢ

မွၵ်ႉမုၼ်းမႂ်ႇ
ၸွမ်းၼင်ႇၶၢဝ်ႇ weeklyeleven ၶွင်မၢၼ်ႊၶဝ်တႅမ်ႈဝႆ့ဝႃႈ မူိဝ်ႈႁိမ်း 10ပီႊပူၼ့်မႃး (မွၵ်ႈပီႊ 2000) ၼၼ့် ၵူၼ်းမၢၼ်ႊၸူိဝ်းဢၼ်ေမႃၸႂ်ႉ ဢိၼ်ႇတူိဝ်ႇၼႅတ့်၊ဢီးေမးလ် ၼၼ့်မီးၼပ့်မုိဝ်းယင်းလႆႈယူႇ၊မီးမွၵ်ႇ 100 ေၵႃႉၵူၺ်းၼႆေသတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႂ်းပီႊ 2009 ၼႆ့ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဢွၼ်ႊလႆးမၢၼ်ႊမီးၽူႈသၢင်ႈၿလွၵ့် ႄလႈ ဝႅပ့်သႆတ့်လိၵ်ႈ မၢၼ်ႊ တူဝ်ၵဝ်ႇထုိင် 400ႇ000 ပႆၢယဝ့်ဝႃႈၼႆယဝ့်။
ၵွပ်ႈပူိဝ်ႈဝႃႈၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဢွၼ်ႊလႆးၼၼ့်မၼ်းၵႂၢင်ႈယႂ်ႉမႃး၊ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃး၊ပၺႃႇတၢင်းႁူႉဢႆႇထီ (Information Technology:IT ) ေၵႃႈၼမ်တူိဝ်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း ႄလႈလုၵ်ႈဢွၼ်မၢၼ်ႊၶဝ်တင်းၼႂ်းမူိင်း ၼွၵ်ႈမူိင်းၼႆ့ေတမီးၿလွၵ့်ႄလႈဝႅပ့်သႆ့တ် ဢၼ်ဢဝတၢင်းႁူႉၽႂ်မၼ်း ေသလိၵ်ႈမၢၼ်ႊတႅမ်ႈ ၶူင်ႊႁဵတ်းမႃး ႁင်းေၶႃေၶႃ ၼၼ့်ေတမီးထိုင် 400ႇ000 ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။
တီႈလႆႈဢဝ်ၵဵပ်းမႃးတႅမ်းၼႆ့ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင့်တႆး၊ၼုမ်ႇႁႆၢးၸႆၢးယိင်းတႆးႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ့်ထတ်းထိုင်တူၺ်းဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ်တႆးႁဝ်းလူးေတမီးမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်? ၸွင်ၽႂ်သမ့်တိုၼ်ႇ တူဝ်ၵၼ်ၽိုၵ်းမုၼ်းလႅင်း တူဝ်ၵဝ်ႇႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်တူိဝ်းတွၼ်းၵႂႃႇမူိဝ်းၼႃႈယူႇႁိုဝ်? ဝႅပ့်ႄလႈၿလွၵ့်တႆးဢၼ်ၸႂ်ႇ လိၵ်ႈတႆးေသတႅမ်ႈဝႆ့ မီးမွၵ်ႈၵႃႈ ႁိုဝ်? ေပႃးမႃးဝူၼ့်တူၺ်းလီလီၼႆ မၼ်းလီေၶႃးၶူမ်ႄတ့ႄတ့ယဝ့်၊ ၸွင်ၽႂ်ပႃးႁူႉႁိုဝ်ဝႃႈလိၵ်ႈတႆးႁဝ်းေၵႃႈၸၢင်ႈၶူၼ့်ႁႃၼႂ်းဢိၼ်ႇတူိဝ်ႇၼႅတ်ႉလႆႈယဝ့်ယၢမ်းလဵဝ်၊ၵူၺ်းၼႃႇေပႃး ႁဝ်းတႆးဢမ်ႇသႂ်ေၶႃႈမုၼ်းဝႆ့ၼႂ်းဢိၼ်ႇတူိဝ်ႇၼႅတ့်ၼႆၸုိင်၊ၶူၼ့်ႁႃလႆၢလႆၢေၵႃႈမၼ်းေတဢမ်ႇၺႃးသင်ေလႃႇ၊ တူဝ်ၾွၼ့်ေၵႃႈေတလႆႈပဵၼ်ၾွၼ့်ယူႇၼီႇၶူတ့်ဢၼ်မၼ်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ပူိၼ်ႈၼၼ်ွၸင်ႇေတၶူၼ့်ႁႃလႆႈ ယဝ့်၊ယၢမ်းလဵဝ်ေပႃးၶႂ်ႈၶူၼ့်ႁႃၼႆႁႂ်ႈၸႂ်ႉၾွၼ့် တႆးယူႇၼီႇၶူတ့် (TaiUnicode) ေပႃးၽႂ်ပႆမီးၼႆၻၢဝ်းလူတ်ႇ ဢဝ်တီႈၼႆေၵႃႈလႆႈယူႇ၊ႁဝ်းၶႃႈလူဝ်ႇဢွၼ်ၵၼ်ဢဝ်လိၵ်ႈတႆးႁဝ်းဢၼ်ပဵၼ်လွင်ႈပိုၼ့်ႁူႉတၢင်းႁူႉႁၼ်၊လွင်ႈ ဝွၵ်း၊လိၵ်ႈပွင်၊လွင်ႈပုိၼ်းႄတႇၵႂႃႇၵူႊၸူိဝ့်ၵူႊပူိင်ႁႂ်ႈမၼ်းေပႃးမီးၵိုၵ်းဝႆ့ၼူိဝ်ဢိၼ်ႇတူိဝ်ႇၼႅတ့်ယူႇတႃႇေသ၊ေပႃး ႁဝ်းႁဵတ်းလႆႈၸူိင့်ၼၼ်ၼႆၸုိင် လိၵ်ႈတႆးၵႂၢမ်းတႆးႁဝ်းေတဢမ်ႇႁႆၢလႆၢလႆႈငႆၢႈငႆၢႈ ေသဢမ်ႇၵႃးေတၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မႃးတိၵ်းတိၵ်းလူးၵွၼ်ႇယဝ့်။
ယၢမ်းလဵဝ်လွင်ႈၵၢၼ်လဵၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ်တင်ႈၸုမ်းတူင်ႇဝုင်းၵူၼ်းဢွၼ်ႊလႆးၼၼ့်မၼ်းပဵၼ်ၾိင်ႈထုင်း (e-culture) ၵႂႃႇယဝ့်၊ႁဝ်းလူဝ်ႇေမႃလႅၵ်ႈလႆၢႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၾိင်ႈ ထုင်းတႆးလိၵ်ႈတႆးေသ ၵပ်းသိုပ်ႇႁႃၵၼ်၊ ယၢမ်း လဵဝ်ပဵၼ်ၽွင်းယၢမ်းမၼ်းဢမ်ႇမီးၶွပ်ႇလႅၼ်ယဝ့်၊ေပႃးဝႃႈေလႃးၵ(လူၵ်ႈ)ဢိၼ်ႇတူိဝ်ႇၼႅတ့်ၼႆဢမ်ႇမီးသင်မႃး ၶႅၼ်ႈလႆႈယဝ့်၊မၼ်းပွင်ႇပဵဝ်ၵၼ်မူတ်းယဝ့်။

ၵွပ်ႈၼၼ်ႁဝ်းလုဝ်ႇေမႃလႅၵ်ႈလႆႈဢဝ်ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇတႆးႁဝ်း ၵူၺ်းယဝ့်။ ယႃႇေပၵုမ်ႇမုိင့် ယူႇလႆၢၼွၼ်း လပ်းယူႇ ပူိၼ်ႈေတပူၼ့်ႁဝ်းမူတ်းယဝ့်။