ေၽးလူင်တူင်ႇဝူင်းႁႅင်းၵၢၼ်တႆး (Social danger of Shan migrant workers)

မွၵ်ႇမုၼ်းမႂ်ႇ

မူိဝ်ႈဝၼ်းထိ 14 လူိၼ်ၵျႃၼ်ႇ 2009 ၶၢဝ်းယၢမ်းမွၵ်ႈ 19.00 မူင်း မီးၽူႈ ၸႆၢးေၵႃႉၼိုင်ႈ သုိပ်ႇၾူၼ်းမႃး ႁႃၵူၼ်းတီႈႁွင့်ၸုိဝ်ႈဝႃႈ “ပႃႈၼၢင်း” (ၸုိဝ်ႈတၢင်ႇဢဝ်) ၵူၼ်းတီႈၵပ်းသိုပ်ႇမႃးဢၢင်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈၵူၼ်း ငၢၼ်း မွၵ်ႈ 4-5 ေၵႃႉ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပတ်းၽဵဝ်ႈမူတ်းသႂ်ၼႂ်း တူိၵ်ႈၶွၼ်ႇၻူဝ်ႇ မီႈၼီႇယမ်ႇ၊ေတပၼ်ငိုၼ်းလူိၼ် ၼိုင်ႈလူိၼ် 7ႇ000 ထိုင် 8000 ဝၢတ်ႇ ႁူမ်ႈပႃးတင်းတီႈၼွၼ်းႄလႈလဵင့်ၶဝ်ႈ(ၽၵ်းႄတ့ ႁႂ်ႈသိုဝ့်ၵိၼ် ႁင်း ၵူၺ်း) ဝႃႈၸူိင့်ၼႆ၊ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းတီႈပႃးၵႂႃႇသူင်ႇၼၼ့် ေတပၼ် ၵႃႊတွပ်ႇတႅၼ်းၼမ့်ၸႂ် (ေၶႃႇမိတ်ႇ သိၼ်ႇ) ၼုိင်ႈေၵႃႉ 1ႇ500 ဝၢတ်ႇ ႄလႈၵႃႊထႅၵ့်ၸိၶိုၼ်း ၼႆလူးၵွၼ်ႇ၊

ၵူၼ်းၸုိဝ်ႈပႃႈၼၢင်းေၵႃႈၸူမ်းသူိဝ်းေသလုၵ့်တီႈသဵၼ်ႈတၢင်း ြၽႃႉရၢမ်း 7 ေသၶၢတ်ႈထႅၵ့်ၸိၵႂႃႇ ႁပ့်ၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈၿၢင်ႊၵပီႇ ယဝ့်ၵႂႃႇသူင်ႇတီႈတူိၵ်ႈၶႆၢၵုၼ်ႇမႅၵ့်ၶ ရူဝ်ႇ (Macro Department Store) ၿၢင်ႊ ၶုၼ်ၼူၼ်း သဵၼ်ႈတၢင်းၵျရၼ်းသၼိတ်ႇဝူင်း၊ ေပႃးထိုင် တီႈၼၼ့်ပႃႈၼၢင်း ေၵႃႈသိုပ်ႇၾူၼ်း ၵႂႃႇႁႃ ၽူႈတီႈၶႂ်ႈလႆႈၵူၼ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်ဝႃႈလႆႈပႃးမႃးပႂ်ႉယူႇဝႆ့တီႈမႅၵ့်ၶရူဝ်ပၢင်ႊ ၶုၼ်ၼူၼ်း၊ ၵမ်းၼုိင်ႈ ၸင်ႇမီး ၸႆၢးတႆးေၵႃႉၼုိင်ႈဢဝ်လူတ့်မႃးႁပ့််၊လူတ့်ၼႆပဵၼ်လူတ့်ၵရႃႇၿႃႇ(pick-up)သီၶရိမ်း(cream)၊ ၸႆၢးတႆး ေၵႃႉၼၼ့်လၢတ်ႈ ဝႃႈပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင့် ၶွင်ၽူႈတီႈသိုပ်ႇၾူၼ်းမႃးဝႃႈၼႆေသၸင်ႇဢဝ်ငိုၼ်း 3ႇ000 ဝၢတ်ႇ ၵႃႊတွပ်ႇတႅၼ်းႄလႈၵႃႊထႅၵ့်ၸိ 550 ယူႇယဝ့်၊

မူိဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၸူိင့်ၼၼ်ၼၼ့် မီးၵူၼ်းၸႆၢး 3 ေၵႃႉသႂ်ႇၶူဝ်းၼုင်ႈ ဢမ်ႇပႅၵ်ႇပူိင်ႈသင်ဢၢင်ႈဝႃႈပဵၼ်ၽူႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း(ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၻမ်ႇရူတ်ႇ)ဝႃႈၼႆေသ မႃးယွၼ်း ထၢမ် ဝတ်းမႂ်၊ယွၼ်းၸႅတ်ႈ ၵူႊမဵဝ်း၊ ပႃႈ ၼၢင်းႄလႈတင်းထႅင်ႈ 2 ေၵႃႉေၵႃႈၵူဝ် ၵူဝ်ႄႁႄႁသမ့်ေပႃးသၼ်ႇ၊ ေၵႃႉဢၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင့် ၶဝ်ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ့်ႄတ့ယွၼ်းႁပ့်ၽိတ်းေသႁႆၢတူဝ်ၵႂႃႇပႅတ်ႈယူႇယဝ့်၊ၵူၼ်းဢၼ် ဢၢင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၼႃႈတီႈ ဢၼ် ဝႃႈၼၼ့်ႄတ့ဢွၼ်ပႃးၵႂႃႇထႅင်ႈ ဢွင်ႈတီႈတီႈၼိုင်ႈဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း မီးလူတ့်ၵုိတ်းဝႆ့တင်းၼမ်၊

မူိဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ့်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸူိဝ်းၼၼ့်လႆႈသိမ်းဢဝ်ဝႆ့တင်း ထူင်ငိုၼ်း၊ ၾူၼ်းမုိဝ်းထိုဝ်ပႅတ်ႈတင်း မူတ်းဢမ်ႇပၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၽႂ်၊ၵူၺ်းႁႂ်ႈပႃႈၼၢင်းသိုပ်ႇၾူၼ်းႁႃ ေပႃႈလဵင့်ေသႁႂ်ႈေပႃႈ လဵင့်ႁႂ်ႈမႃးႁပ့်ႁွင်း ထုတ်ႇဢဝ်ပဵၼ်ငိုၼ်း 10ႇ000 ဝၢတ်ႇ၊ထႅင်ႈ 2 ေၵႃႉၼၼ့် ေၵႃႉၼိုင်ႈေတ လႆႈပၼ် 2ႇ000 ဝၢတ်ႇ၊ထႅင်ႈ ေၵႃႉၼိုင်လႆႈပၼ် 3ႇ000 ဝၢတ်ႇ၊ လိုၼ်းသုတ်းေပႃႈလဵင့် ႄမႈလဵင့်ပႃႈၼၢင်းဢဝ်ငိုၼ်း 10ႇ000 ဝၢတ်ႇ မႃးထုတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်ေသ ၸင်ႇလႆႈပႃးပွၵ်ႈၶုိၼ်းႁူိၼ်း ဝႃႈၼႆ၊ ေပႃးထိုင် ႁူိၼ်းယဝ့်ၼႂ်း ဝၼ်းၼၼ့်ၵူၺ်း ၼင်ႇ ၵဝ်ႇ ၵွပ်ႈပူိဝ်ႈဝႃႈေပႃႉလဵင့်ႄမႈလဵင့် ေၵႃႈယိၼ်းၵူဝ်ၸွမ်းၼႃႇႄလႈ ၸင်ႇလႆႈၸႂ်ႉပႃႈၼၢင်း ဢွၵ်ႇၵၢၼ် တီႈ ႁဵတ်းယူႇၼၼ့်ၵမ်းလဵဝ်ယဝ့့်၊လႆႈသုမ်းငိုၼ်းေသဢမ်ႇၵႃးလႆႈတူၵ်းၵၢၼ်တူၵ်းငၢၼ်းၸွမ်း ထႅင်ႈ၊ ၵွပ်ႈပူိဝ်ႈတႆးၼင်ႇၵၼ်မႃး ပႅတ့်လႅၼ်ၵၼ်မႃး ႁႃၵိၼ်ၼူိဝ်ၵၼ်ၼၼ့်ယဝ့်။

လွင်ႈတၢင်းၸူိင့်ၼႆၼႆ့ယင်းတုိၵ့်ေတမီးယူႇထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်း ႄလႈ ၼင်ႇႁုိဝ်ပီႈၼွင့်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တႆးႁဝ်း ေတလႆႈၾၢင့်တူဝ်ႁူႉ ၸွမ်း၊ၼင်ႇႁိုဝ်သမ့်ေပႃးေတ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်ယူိဝ်ႇၵူၼ်းႁႆၢႉၸူိင့်ၼႆထႅင်ႈၼၼ့်ၸင်ႇ လႆႈသႂ်ႇဝႆ့ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈၾၢင့် တူဝ်ၸႂ်ပီႈၼွင့်တႆးႁဝ်းယဝ့်။